یک ماده‌ی شیمیایی می‌تواند ده‌ها نام مختلف داشته باشد. مثلاً متانول را متیل الکل، الکل چوب یا MeOH هم می‌نامند. این تنوع نام هنگام خرید باعث اشتباه می‌شود. راه‌حل، استفاده از شماره CAS است.

شماره CAS چیست؟

شماره CAS (CAS Registry Number) شناسه‌ای عددی است که سازمان Chemical Abstracts Service، زیرمجموعه‌ی انجمن شیمی آمریکا، به هر ماده‌ی شیمیایی اختصاص می‌دهد. هر ماده فقط یک شماره CAS دارد و هر شماره فقط به یک ماده تعلق دارد؛ مثل کد ملی برای افراد.

چند مثال آشنا:

  • آب: 7732-18-5
  • متانول: 67-56-1
  • استونیتریل: 75-05-8
  • پتاسیم کلرید: 7447-40-7

ساختار شماره CAS

شماره CAS سه بخش دارد که با خط تیره از هم جدا می‌شوند:

  1. بخش اول: دو تا هفت رقم
  2. بخش دوم: همیشه دو رقم
  3. بخش سوم: یک رقم که «رقم کنترل» است

رقم کنترل چطور حساب می‌شود؟

رقم آخر برای جلوگیری از اشتباه تایپی است. روش محاسبه: رقم‌های دو بخش اول را از راست به چپ به ترتیب در ۱، ۲، ۳ و… ضرب کنید، حاصل‌ها را جمع کنید و باقی‌مانده‌ی تقسیم بر ۱۰ را بگیرید.

مثال برای آب (7732-18-5):

  • رقم‌ها از راست به چپ: ۸، ۱، ۲، ۳، ۷، ۷
  • حاصل‌ضرب‌ها: 8×1 + 1×2 + 2×3 + 3×4 + 7×5 + 7×6 = 105
  • باقی‌مانده‌ی ۱۰۵ بر ۱۰ برابر ۵ است؛ همان رقم آخر.

اگر شماره‌ای را دستی وارد کرده‌اید و رقم کنترل درست درنمی‌آید، یعنی جایی اشتباه تایپ کرده‌اید.

چرا CAS برای خرید مهم است؟

  • حذف ابهام نام‌ها: نام‌های فارسی، انگلیسی و تجاری مختلف، همه به یک CAS می‌رسند.
  • جستجوی دقیق: در سایت سازنده‌ها و فروشندگان، جستجو با CAS دقیق‌ترین نتیجه را می‌دهد.
  • ایمنی: برگه‌ی ایمنی (SDS) هر ماده با CAS شناسایی می‌شود.
  • قوانین و مقررات: محدودیت‌های واردات و حمل‌ونقل معمولاً بر اساس CAS تعریف می‌شوند.

یک نکته‌ی مهم: CAS یکسان، محصول متفاوت

شماره CAS فقط ماده را مشخص می‌کند، نه گرید و برند را. مثلاً متانول برای HPLC، متانول تحلیلی و متانول صنعتی همه CAS برابر 67-56-1 دارند، ولی خلوص و قیمتشان کاملاً متفاوت است. برای همین هنگام سفارش، علاوه بر CAS، گرید و کد کاتالوگ را هم مشخص کنید. مقاله‌ی تفاوت گریدهای آزمایشگاهی و صنعتی این موضوع را کامل توضیح می‌دهد.

همچنین هیدرات‌ها و نمک‌های مختلف یک ماده CAS جداگانه دارند؛ مثلاً منیزیم سولفات بی‌آب و منیزیم سولفات هفت‌آبه دو شماره‌ی متفاوت دارند.

جستجو با CAS در سایت آسیا اکسیر عرشیا

در صفحه‌ی محصولات می‌توانید شماره CAS را با خط تیره یا بدون خط تیره جستجو کنید؛ مثلاً هم 67-56-1 و هم 67561 به نتیجه‌ی یکسان می‌رسند. اعداد فارسی هم پذیرفته می‌شوند.

اگر ماده‌ی مورد نظرتان را در سایت پیدا نکردید، شماره CAS و گرید را برای ما بفرستید تا امکان تأمین آن را بررسی کنیم. تماس با ما