کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) یکی از پرکاربردترین روش‌های آنالیز در صنایع دارویی، غذایی، پتروشیمی و آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت است. حلال یا همان «فاز متحرک» بخش بزرگی از هر آنالیز HPLC را تشکیل می‌دهد و کیفیت آن مستقیماً روی نتیجه اثر می‌گذارد.
حلال HPLC چه فرقی با حلال معمولی دارد؟
حلال گرید HPLC فقط «خالص‌تر» نیست؛ برای شرایط خاص این دستگاه کنترل شده است:
- جذب UV پایین: بیشتر دتکتورهای HPLC با نور فرابنفش کار می‌کنند. ناخالصی‌هایی که UV جذب می‌کنند، باعث بالا رفتن خط پایه و نویز می‌شوند.
- ذرات معلق کم: حلال‌ها معمولاً فیلتر شده‌اند تا به پمپ و ستون آسیب نزنند.
- باقی‌مانده‌ی تبخیر کم: ناخالصی‌های غیرفرار در ستون و دتکتور جمع می‌شوند.
- آب کم و کنترل‌شده: برای حلال‌های آلی مثل استونیتریل اهمیت دارد.
حلال گرید تحلیلی (مثل EMSURE) برای تیتراسیون و آنالیزهای شیمیایی عالی است، ولی برای HPLC ممکن است نویز یا پیک ناخواسته ایجاد کند.
گرید ایزوکراتیک و گرید گرادیان
- گرید HPLC (ایزوکراتیک): برای روش‌هایی که ترکیب فاز متحرک در طول آنالیز ثابت می‌ماند.
- گرید گرادیان (Gradient Grade): برای روش‌هایی که درصد حلال آلی در طول آنالیز تغییر می‌کند. در این حالت ناخالصی‌ها ممکن است در ابتدای آنالیز روی ستون جمع شوند و بعداً به‌صورت «پیک شبح» ظاهر شوند. حلال گرید گرادیان این ناخالصی‌ها را در حد بسیار پایین‌تری دارد.
نمونه‌ها: استونیتریل گرید گرادیان، متانول گرید گرادیان و ایزوپروپانول گرید گرادیان. برای LC-MS هم گریدهای مخصوص با ناخالصی یونی بسیار کم وجود دارد.
طول موج قطع UV (UV Cutoff)
هر حلال زیر یک طول موج مشخص، نور UV را به‌شدت جذب می‌کند. اگر دتکتور شما در طول موج پایین‌تر از این حد کار کند، آن حلال مناسب نیست. مقادیر تقریبی:
- آب: کمتر از ۱۹۰ نانومتر
- استونیتریل: حدود ۱۹۰ نانومتر
- متانول: حدود ۲۰۵ نانومتر
- ایزوپروپانول: حدود ۲۰۵ نانومتر
- استون: حدود ۳۳۰ نانومتر؛ برای دتکتور UV معمولاً مناسب نیست
به همین دلیل استونیتریل برای آنالیز در طول موج‌های پایین (مثلاً ۲۰۰ تا ۲۱۰ نانومتر) انتخاب بهتری از متانول است.
متانول یا استونیتریل؟
- استونیتریل: ویسکوزیته‌ی کمتر (فشار کمتر روی سیستم)، UV cutoff پایین‌تر و معمولاً قله‌های تیزتر. قیمت بالاتری دارد.
- متانول: ارزان‌تر و در دسترس‌تر. گزینش‌پذیری متفاوتی دارد و در بعضی جداسازی‌ها نتیجه‌ی بهتری می‌دهد.
انتخاب نهایی به روش آنالیز (متد) بستگی دارد. اگر متد استاندارد دارید، همان حلال و گرید ذکرشده در متد را استفاده کنید.
آب: فراموش‌شده‌ترین حلال
بخش زیادی از فاز متحرک در کروماتوگرافی فاز معکوس آب است. آب مقطر معمولی ممکن است ترکیبات آلی و یونی داشته باشد که در آنالیز گرادیان مشکل ایجاد می‌کند. از آب فوق خالص تازه یا آب مخصوص کروماتوگرافی استفاده کنید.
نکات نگهداری و استفاده
- درِ بطری را بلافاصله ببندید تا حلال رطوبت و آلودگی هوا را جذب نکند.
- حلال را از بطری اصلی مستقیم به مخزن دستگاه منتقل کنید؛ از ظروف واسطه‌ی ناتمیز استفاده نکنید.
- حلال‌های قدیمی را با حلال تازه مخلوط نکنید.
- بافرها را قبل از استفاده فیلتر کنید و هر روز تازه بسازید.
- حلال‌ها قابل اشتعال‌اند؛ اصول نگهداری صحیح حلال‌های آلی را رعایت کنید.
جمع‌بندی
برای HPLC از حلال گرید HPLC و برای روش‌های گرادیانی از گرید گرادیان استفاده کنید. صرفه‌جویی در گرید حلال معمولاً به قیمت نویز بیشتر، تکرار آنالیز و کوتاه شدن عمر ستون تمام می‌شود.
حلال‌های کروماتوگرافی موجود را در فهرست محصولات ببینید یا برای انتخاب گرید مناسب با ما تماس بگیرید.